Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bölgeler

LinkedIn
Antarktika Antlaşması

Antarktika Antlaşması 60 derece Güney Enleminin güneyinde nükleer patlama yapılması, radyoaktif atık bırakılması ve askeri yerleşim kurulmasını yasaklamaktadır. Antlaşmanın 12 esas imza sahibi; Arjantin, Avustralya, Belçika, Şili, Fransa, Japonya, Yeni Zelanda, Norveç, Güney Afrika, Rusya, İngiltere ve ABD’dir.

Günümüzde 48 ülke Antarktika Antlaşması’nı kabul etmiştir. Ancak, yalnızca 28 tanesi karar verme sürecini yönetmektedir. Bu 28 “Danışman Ülke”, 12 esas taraf ülkenin yanı sıra, Brezilya, Bulgaristan, Çin, Ekvator, Finlandiya, Almanya, Hindistan, İtalya, Güney Kore, Hollanda, Peru, Polonya, İspanya, İsveç, Ukrayna ve Uruguay’dan oluşur.

Türkiye danışman üye değildir. Danışman olmayan ülkeler, Avusturya, Beyaz Rusya, Kanada, Kolombiya, Küba, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Yunanistan, Guatemala, Macaristan, Kuzey Kore, Malezya, Monako, Pakistan, Papua Yeni Gine, Portekiz, Romanya, Slovakya, İsviçre ve Venezuela’dır.

Antlaşma 1 Aralık 1959’da imzaya açılmıştır.

23 Haziran 1961’de yürürlüğe girmiştir.

Türkiye antlaşmayı 25 Ocak 1996’da onaylamıştır.

Anlaşmanın tam metnine erişmek için tıklayınız

Latin Amerika ve Karayipler’deki Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması (LANWFZ) (Tlatelolco Antlaşması)

Antlaşma imzalayan ülkelerin veya üçüncü tarafların nükleer silah bulundurma, deneme, kullanma ya da elde etmelerini engellemek için tasarlanmıştır. Antlaşmayı imzalayan ülkeler, doğrudan ya da dolaylı olarak taraf ülkelerin hiçbirinden ya da üçüncü şahısların emri ile veya başka yollarla elde edilen herhangi bir nükleer silah çeşidini depolayamayacağı, yükleyemeyeceği ve dağıtımını gerçekleştiremeyeceği konusunda anlaşmışlardır. Taraflar ayrıca tüm nükleer silahları doğrudan veya dolaylı olarak taşımaktan, teşvik etmekten; bu silahların üretimi, test edilmesi, elde edilmesi veya kontrolünde bulundurulması ya da herhangi bir şekilde bu faaliyetlerde bulunmaktan da kaçınmaya karar vermişlerdir.

14 Şubat 1967’de imzaya açılmıştır.

25 Nisan 1969’da yürürlüğe girmiştir.

33 ülke imzalamıştır.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Antigua ve Barbuda 11 Ekim 1983 11 Ekim 1983
Arjantin 27 Eylül 1967 18 Ocak 1994
Bahamalar 29 Kasım 1976 26 Nisan 1977
Barbados 18 Ekim 1968 25 Nisan 1969
Belize 14 Şubat 1992 9 Kasım 1994
Bolivya 14 Şubat 1967 18 Şubat 1969
Brezilya 9 Mayıs 1967 29 Ocak 1968
Şili 14 Şubat 1967 9 Ekim 1974
Kolombiya 14 Şubat 1967 4 Ağustos 1972
Kosta Rika 14 Şubat 1967 25 Ağustos1969
Küba 25 Mart 1995 4 Ekim 2002
Dominik 2 Mayıs 1989 4 Haziran 1993
Dominik Cumhuriyeti 28 Haziran 1967 14 Haziran 1968
Ekvator 14 Şubat 1967 11 Şubat 1969
El Salvador 14 Şubat 1967 22 April 1968
Grenada 29 Nisan 1975 20 Haziran 1975
Guatemala 14 Şubat 1967 6 Şubat 1970
Guyana 16 Ocak1995 16 Ocak 1995
Haiti 14 Şubat 1967 23 May 1969
Honduras 14 Şubat 1967 23 Eylül 1968
Jamaika 26 Ekim 1967 29 Haziran 1969
Meksika 14 Şubat 1967 20 Eylül 1967
Nikaragua 15 Şubat 1967 24 Ekim 1968
Panama 14 Şubat 1967 11 Haziran 1971
Paraguay 26 Nisan 1967 19 Mart 1969
Peru 14 Şubat 1967 4 Mart 1969
St. Kitts ve Nevis 18 Şubat 1994 18 Nisan 1995
St. Lucia 25 Ağustos 1992 2 Haziran 1995
St. Vincent ve Grenadinler 14 Şubat 1992 14 Şubat 1992
Surinam 13 Şubat 1967 10 Haziran 1977
Trinidad ve Tobago 27 Haziran 1967 3 Aralık 1970
Uruguay 14 Şubat 1967 20 Ağustos 1968
Venezuela 14 Şubat 1967 23 Mart 1970

Ek Protokol – De jure ya da De facto olarak Fransa, Hollanda, İngiltere ve ABD’nin uluslararası alanda sorumlu olduğu, antlaşmanın belirlediği coğrafik alanın sınırlarında bulunan topraklarda nükleer silahsızlanma statüsüne başvuruyu sağlar.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Fransa 2 Mart 1979 24 Ağustos 1992
Hollanda 15 Mart 1968 26 Temmuz 1971
İngiltere 20 Aralık 1967 11 Aralık 1969
ABD 26 Mayıs 1977 23 Kasım 1981

Ek Protokol II – Beş nükleer silahlı ülkenin (NWS) ilgili coğrafik alanın nükleer silahsızlanma statüsüne saygı yükümlülüğü ve antlaşmaya taraf olan ülkelere karşı nükleer silah kullanmayacağını ya da onları tehdit etmeyeceğini taahhüt eder. Beş nükleer silahlı ülke protokolü tanımıştır.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Çin 21 Ağustos 1973 2 Haziran 1974
Fransa 18 Temmuz 1973 22 Mart 1974
SSCB (Rusya Federasyonu) 18 Mayıs 1978 8 Ocak 1979
İngiltere 20 Aralık 1976 11 Aralık 1969
ABD 1 Nisan 1968 12 Mayıs 1971

Anlaşmanın İngilizce tam metnine erişmek için tıklayınız

Güneydoğu Asya Nükleer Silahsız Bölge Antlaşması (SEANWFZ) (Bangkok Antlaşması)

İmzalayan ülkeler, nükleer silah geliştirmeyeceklerine, üretmeyeceklerine, ya da elde etmeyeceklerine ve nükleer silahlar üzerinde kontrol sahibi olamayacaklarına; nükleer silah tesisi kurmayacaklarına; antlaşmanın belirlediği alan dışında veya içinde nükleer silah test etmeyeceklerine ya da kullanmayacaklarına; bu konuda hiçbir yardım almayacaklarına ya da istemeyeceklerine; herhangi bir ülkenin herhangi bir nükleer patlayıcı üretimi faaliyetini desteklemeyeceklerine, onlara yardımcı olmayacaklarına; nükleer silahsız hiçbir ülkeye ya herhangi bir UAEK ile güvence anlaşmalarına tabi olmadıkça nükleer silahlı ülkeye kaynak sağlamayacaklarına ya da ona özel parçalanabilir donanım sağlamayacaklarına; taraf devletlerin topraklarında herhangi nükleer patlayıcının konuşlanmasını engelleyeceklerine; herhangi bir nükleer patlayıcı aygıtın test edilmesini engelleyeceklerine; denizlere ve taraf ülkelerin kara sularına radyoaktif atıkları ve başka radyoaktif maddeleri atmayacaklarına karar vermişlerdir.

Antlaşma, imzalayan ülkelerin toprakları, kara suları ve ayrıcalıklı ekonomik bölgelerini kapsar. Protokol halen beş daimi nükleer silahlı ülkenin imzasına açıktır. Bugüne kadar, EEZ ve kıta sahanlığı ile ilgili özel durum, nükleer silahların bölgede kullanımındaki kısıtlamalar (olumsuz güvenlik güvenceleri) ya da bölgesi dışındaki hedeflere karşı bölge içinde ve bölgede Birleşmiş Milletler Konvansiyonu’nun Deniz Hukuku tarafından tanınmış nükleer güç gemilerinin geçişi meseleleri nedeniyle hiçbir nükleer silahlı ülke antlaşmayı imzalamamıştır.

15 Aralık 1995’te imzaya açılmıştır.

28 Mart 1997’de yürürlüğe girmiştir.

10 ülke tarafından imzalanmıştır.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Bruney 15 Aralık 1995 22 Kasım 1996
Kamboçya 15 Aralık 1995 27 Mart 1997
Endonezya 15 Aralık 1995 10 Nisan 1997
Laos 15 Aralık 1995 16 Temmuz 1996
Malezya 15 Aralık 1995 11 Ekim 1996
Myanmar/Burma 15 Aralık 1995 17 Temmuz1996
Filipinler 15 Aralık 1995 25 Haziran 2001
Singapur 15 Aralık 1995 27 Mart 1997
Tayland 15 Aralık 1995 20 Mart 1997
Vietnam 15 Aralık 1995 26 Kasım 1996

Protokol

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Çin
Fransa
SSCB (Rusya Federasyonu)
İngiltere
ABD

Anlaşmanın İngilizce tam metnine erişmek için tıklayınız

Rarotonga Güney Pasifik Nükleer Silahsız Bölge (GPNSB) Antlaşması

araf devletler, herhangi nükleer patlayıcı aygıtı antlaşmanın kapsadığı bölge içinde veya dışında üretmemekle, elde etmemekle ya da kontrolü altında bulundurmamakla yükümlüdürler. Taraflar bu silahlara sahip olabilmek için yardım almamakla, hiçbir ülkeyi nükleer patlayıcı üretmesi için teşvik etmemekle, nükleer silahsız ülkelerin hiçbirine ya da UAEK güvenlik anlaşmalarına tabii olmadıkça nükleer silahlı ülkelere kaynak sağlamamakla ya da özel parçalanabilir madde ya da donanım sağlamamakla yükümlüdürler. Taraf ülkeler, ayrıca herhangi bir nükleer patlayıcı cihazın mevzilenmesini engellemek; herhangi bir nükleer patlayıcının test edilmesini engellemek; radyoaktif atık ya da radyoaktif maddelerin başkaları tarafından taraf ülkelerin kara sularına atılmasını engellemekle yükümlüdürler.

6 Ağustos 1985’te imzaya açılmıştır.

11 Aralık 1986’da yürürlüğe girmiştir.

17 Ülke tarafından imzalanmıştır.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Avustralya 6 Ağustos1985 11 Aralık 1986
Cook Adaları 6 Ağustos 1985 28 Ekim 1985
Mikronezya
Fiji 6 Ağustos 1985 4 Ekim 1985
Kiribati 6 Ağustos 1985 28 Ekim 1985
Marshal Adası Cumhuriyeti
Nauru 17 Temmuz 1986 13 April 1987
Yeni Zelanda 06 Ağustos 1985 13 Kasım1986
Nilue 06 Ağustos 1985 12 Mayıs 1986
Palau
Papua Yeni Gine 16 Eylül 1985 15 Eylül 1985
Samoa 06 Ağustos 1985 15 Eylül 1989
Solomon Adaları 29 Mayıs 1987 27 Ocak 1989
Tonga 2 Ağustos 1996 18 Aralık 2000
Tuvalu 6 Ağustos 1985 16 Ocak 1986
Vanuatu 16 Eylül 1995 9 Şubat 1996

Protokol 1 – Tarafları antlaşma bölgesinde antlaşmanın yasaklarını uygulamakla sorumlu kılar.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Fransa 25 Mart 1996 20 Eylül 1996
İngiltere 25 Mart 1996 19 Eylül 1997
ABD 25 Mart 1996

Protokol 2 –  Nükleer silahlı ülkeleri, antlaşmayı imzalayan ülkelere karşı nükleer patlayıcı madde kullanmalarını ya da tehdit etmelerini engellemekle yükümlü kılar.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Çin 10 Şubat 1987 21 Ekim 1988
Fransa 25 Mart 1996 20 Eylül 1996
SSCB (Rusya Federasyonu) 15 Aralık 1986 21 Nisan 1988
İngiltere 25 Mart 1996 19 Eylül 1997
ABD 25 Mart 1996

Protokol 3 – Antlaşmanın geçerli olduğu bölge içerisinde nükleer silahlı ülkelerin nükleer patlayıcı aygıtlarını test etmemeleri çağrısı yapar.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Çin 10 Şubat 1987 21 Ekim 1988
Fransa 25 Mart 1996 20 Eylül 1996
SSCB (Rusya Federasyon) 15 Aralık 1986 21 Nisan 1988
İngiltere 25 Mart 1996 19 Eylül 1997
ABD 25 Mart 1996

 

Anlaşmanın İngilizce tam metnine erişmek için tıklayınız

Afrika Nükleer Silahsız Bölge Antlaşması (Pelindaba Antlaşması) (ANSBA)

Taraflar hiçbir şekilde herhangi bir nükleer patlayıcı cihaz hakkında araştırma yapamaz, geliştiremez, üretemez, depolayamaz ya da başka bir şekilde elde edemez, sahip olamaz ve onun üzerinde kontrol sağlayamaz; bütün bunları gerçekleştirebilmek için yardım alamaz; bu konuda faaliyet gösteremez. Taraflar ayrıca kendi topraklarında herhangi bir nükleer patlayıcı aygıtın konuşlandırılmasını yasaklar. İmzalayan ülkeler yabancı gemilerin ve hava araçlarının kendi limanlarını ve hava sahalarını ziyaret etmelerine izni, yabancı hava taşıtlarının kendi hava sahalarından geçişleri ve kendi kara sularında ya da takımada sularında yabancı gemilerin seferleri hakkında kendileri karar verirler. Antlaşma ayrıca tarafların kendi toprakları üzerinde herhangi bir nükleer patlayıcı aygıtı test etmelerini ya da test edilmesine izin vermelerini, ya da test edilmesine yardımcı olmalarını veya edilmesini teşvik etmelerini yasaklar.

Taraflar nükleer patlayıcı aygıtların üretimi için herhangi bir kapasitesinin olup olmadığını beyan edeceklerini; antlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce üretilmiş herhangi bütün nükleer patlayıcı aygıtları demonte edeceklerini ve yok edeceklerini; nükleer patlayıcı aygıt üretimi için gerekli tesisleri yıkacaklarını ya da mümkünse bu tesisleri barışçıl amaçlarla kullanılacak yerlere dönüştüreceklerini beyan etmeyi kabul ederler. Taraflar Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun nükleer patlayıcı aygıtların yanı sıra, üretimde kullanılacak tesislerin yıkım veya dönüşüm işlemlerini onaylaması gerektiğini taahhüt ederler.

Antlaşma ayrıca tarafların barışçıl nükleer faaliyetlere katılımına izin verir ve bu faaliyetlerin barışçıl olduğunun tespiti için tarafları UAEK’nin tam yetkili güvenlik anlaşmalarına uymaya zorunlu kılar. Taraflar ayrıca antlaşmanın kapsadığı alan içerisinde silahlı saldırı amaçlı herhangi bir eylemin konvansiyonel ya da başka amaçlarla nükleer tesislere karşı yapılmasında rol alamaz, yardımcı olamaz ya da  bunu teşvik edemez.

11 Nisan 1996’da imzaya açılmıştır.

15 Temmuz 2009’da yürürlüğe girmiştir.

52 ülke imzalamış, 36 ülke onamıştır.

Ülke İmza Tarihi Onay Tarihi
Cezayir 11 Nisan 1996 23 Aralık 1997
Angola 11 Nisan 1996
Benin 11 Nisan 1996 17 Temmuz 2007
Botsvana 9 Haziran 1998 4 Şubat 1999
Burkina Faso 11 Nisan 1996 12 Mayıs 1998
Burundi 11 Nisan 1996 15 Temmuz 2009
Kamerun 11 Nisan 1996 11 Haziran 2009
Cape Verde 11 Nisan 1996
Afrika Cumhuriyeti 11 Nisan 1996
Çad 11 Nisan 1996  18 Ocak 2012
Komoros 11 Nisan 1996  24 Haziran 2012
Kongo 11 Nisan 1996
Kongo Demokratik Cumhuriyeti 11 Nisan 1996
Fildişi Sahili Cumhuriyeti 11 Nisan 1996 20 Mayıs 1999
Cibuti 11 Nisan 1996
Mısır 11 Nisan 1996
Ekvator Ginesi 20 Aralık 2002
Eritre 11 Nisan 1996
Etiyopya 11 Nisan 1996 18 Şubat 2008
Gabon 11 Nisan 1996 18 Mayıs 2007
Gambia 11 Nisan 1996 3 Eylül 1996
Gana 11 Nisan 1996 27 Haziran 2011
Gine-Bissau 11 Nisan 1996 4 Ocak 2012
Gine 11 Nisan 1996 26 Mayıs 2009
Kenya 11 Nisan 1996 15 Kasım 2000
Lesotho 11 Nisan 1996 6 Mart 2002
Liberya 9 Temmuz 1996
Libya 11 Nisan 1996 12 Şubat 2005
Madagaskar 12 Aralık 2003
Malawi 11 Nisan 1996 6 Mart 2009
Mali 11 Nisan 1996 27 Mayıs 1999
Moritenya 11 Nisan 1996 10 Ocak 1998
Mauritius 11 Nisan 1996 19 Nisan 1996
Fas* 11 Nisan 1996
Mozambik 11 Nisan 1996 26 Mart 2008
Namibya 11 Nisan 1996  1 Mart 2012
Nijer 11 Nisan 1996
Nijerya 11 Nisan 1996 20 Nisan 2000
Ruanda 11 Nisan 1996 23 Ocak 2007
Sahra Arap Demokrat Cumhuriyeti ** 20 Haziran 2006
Sao Tome ve Principe 9 Temmuz 1996